Back to top

ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Τι είναι η Ευρώπη; Όπως φαίνεται και από τη γεωγραφία, η Ευρώπη δεν υπήρξε ποτέ σαφώς προσδιορισμένος χώρος. Το όνομα της ηπείρου προέρχεται από τον αρχαιοελληνικό μύθο της Ευρώπης, ο οποίος, στο πέρασμα του χρόνου, έχει δεχθεί νέες ερμηνείες από διάφορες οπτικές γωνίες, όπως άλλωστε και η ίδια η ιστορία.

Την Ευρώπη απαρτίζουν τα επιτεύγματα και οι παραδόσεις της, τι είναι όμως αυτό που την διαφοροποιεί από τις υπόλοιπες ηπείρους; Μπορούμε άραγε να πούμε ότι μοιραζόμαστε ένα κοινό ευρωπαϊκό παρελθόν, όταν η ιστορία επέδρασε στους λαούς με διαφορετικό τρόπο; Μπορούμε να εντοπίσουμε κοινά σημεία, υπάρχει κάποιος αποθέτης της ευρωπαϊκής μνήμης;

Entrance to Shaping Europe second floor

ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Πού αρχίζει και πού τελειώνει η Ευρώπη; Ήδη από την αρχαιότητα, όταν γίνεται λόγος για Ευρώπη και Ασία, νοούνται δύο ξεχωριστές από πολιτιστική και ιστορική άποψη ενότητες. Από γεωγραφική άποψη βεβαίως, πρόκειται για μία, αδιαίρετη ήπειρο.

Το ενδιαφέρον της Ευρώπης για τους χάρτες και τη χαρτογράφηση έχει μακρά και ενδιαφέρουσα ιστορία που ανάγεται στην αρχαία Ελλάδα και στη Ρώμη. Η ανακάλυψη θαλάσσιων οδών προς την αμερικανική ήπειρο τον 15ο αιώνα μεταβάλλει τις αντιλήψεις των Ευρωπαίων όχι μόνο για τον έως τότε γνωστό κόσμο αλλά και για τον ίδιο τον εαυτό τους.

 

Ο ΜΥΘΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Την Ευρώπη, μυθική πριγκίπισσα της Φοινίκης –του σημερινού Λιβάνου–, την αρπάζει ο θεός Δίας ο οποίος παρουσιάζεται μπροστά της με τη μορφή λευκού ταύρου. Μαγεμένος από την ομορφιά της, την παίρνει μαζί του στην Κρήτη.

Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, το όνομα της Ευρώπης είναι συνδεδεμένο με αυτόν τον μύθο. Τον συναντούμε στην τέχνη, τη λογοτεχνία, τη θρησκεία και την πολιτική· συχνά, τα πεδία αυτά επανερμηνεύουν τον μύθο και την εικονογραφία του με τρόπο που αντικατοπτρίζει τα ζητήματα που απασχολούν κάθε εποχή.

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ

Ποιοι δεσμοί ενώνουν την ήπειρο; Τι μπορεί να θεωρηθεί ευρωπαϊκή κληρονομιά; Η Ευρώπη μπορεί να είναι κάτι περισσότερο από το άθροισμα των ιστοριών των εθνών της αλλά μπορεί άραγε να θεωρηθεί πολιτισμός που χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένες παραδόσεις και αξίες που διαμορφώθηκαν στο πέρασμα του χρόνου;

Υπάρχουν βασικά στοιχεία που είναι ευρωπαϊκά στην προέλευσή τους και έχουν διαδοθεί σε ολόκληρη την ήπειρο. Μπορούν τα στοιχεία αυτά να θεωρηθούν σαφή σύμβολα του ευρωπαϊκού πολιτισμού; Αν ναι, ποια τμήματα αυτής της ευρωπαϊκής κληρονομιάς πρέπει να διατηρήσουμε, τι θέλουμε να αλλάξουμε και τι πρέπει να διεκδικήσουμε;

ΜΝΗΜΗ

Αν θυμόμαστε το παρελθόν, μπορούμε να αποφύγουμε την επανάληψη των ίδιων λαθών; Η μνήμη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική. Είτε για κάθε άτομο ξεχωριστά είτε για ολόκληρες κοινωνικές ομάδες, είναι η βάση της μάθησης και της αυτογνωσίας.

Ωστόσο, η μνήμη είναι περίπλοκο φαινόμενο. Είναι επιλεκτική και στενά συνδεδεμένη με τη λήθη. Οι αναμνήσεις μας είναι ζωτικό μέρος της ιστορίας μας και επηρεάζουν βαθιά το παρόν και το μέλλον μας. Ο τρόπος με τον οποίο θυμόμαστε μια συγκεκριμένη ιστορία αλλάζει συνεχώς.