Back to top

ΕΥΡΩΠΗ: ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΔΥΝΑΜΗ

Ο 19ος αιώνας είναι περίοδος επαναστατικών εξελίξεων στην Ευρωπαϊκή Ιστορία και εποχή μεγάλων αλλαγών σε όλους τους τομείς της ζωής. Τα ανθρώπινα και τα ατομικά δικαιώματα, η δημοκρατία και ο εθνικισμός, η εκβιομηχάνιση και τα συστήματα της ελεύθερης αγοράς προαναγγέλλουν μια περίοδο αλλαγών και ευκαιριών.

Στα τέλη του αιώνα, η Ευρώπη βρίσκεται στο απόγειο της παγκόσμιας δύναμής της. Όμως οι κοινωνικές εντάσεις και οι αντιπαλότητες μεταξύ των κρατών δεν παύουν να υποβόσκουν – και τελικά θα ξεσπάσει ο πόλεμος στις αρχές του 20ού αιώνα.

Entrance to Europe a global power - third floor

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ

Ο 19ος αιώνας είναι εποχή επαναστάσεων! Εμπνεόμενοι από την Γαλλική Επανάσταση του 1789, οι λαοί σε όλη την Ευρώπη αμφισβητούν την εξουσία της αριστοκρατίας και αγωνίζονται για την κατοχύρωση των πολιτικών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για τη δημοκρατία και για την εθνική ανεξαρτησία.

Ο εθνικισμός εμφανίζεται ως επαναστατική διεκδίκηση υποσχόμενη στους πολίτες μεγαλύτερη συμμετοχή στη δημοκρατία, αλλά έχει χαρακτήρα αποκλεισμού, καθώς ο κόσμος στο πλαίσιό του συντίθεται από εθνικά κράτη, αποτελούμενα από άτομα με ομοιογενή εθνοτική καταγωγή. Ωστόσο, μερικοί ευρωπαίοι οραματιστές προσβλέπουν στην ενότητα της ευρωπαϊκής ηπείρου, πέρα από εθνικές εξαρτήσεις.

ΑΓΟΡΕΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ

Ατμός, καπνός, εργοστάσια, θόρυβος – όλα προμηνύουν το ξεκίνημα της βιομηχανικής επανάστασης στη Μεγάλη Βρετανία. Στη συνέχεια η βιομηχανική παραγωγή εξαπλώνεται σε όλη την Ευρώπη, αν και με ανόμοιους ρυθμούς, μετατρέποντας την ευρωπαϊκή ήπειρο στο βιομηχανικό, χρηματοπιστωτικό και εμπορικό κέντρο του κόσμου.

Οι νέες τεχνολογικές καινοτομίες πυροδοτούν τη βιομηχανική πρόοδο. Η ισχύς των ατμομηχανών αποτελεί την κινητήρια δύναμη για την ανάπτυξη της βαριάς βιομηχανίας. Οι μέθοδοι παραγωγής αλλάζουν ριζικά. Μεγάλα εργοστάσια με χιλιάδες εργάτες παράγουν βιομηχανικά και καταναλωτικά προϊόντα σε μαζική κλίμακα.

Η εκβιομηχάνιση και η εισαγωγή της μηχανοποιημένης παραγωγής μεταβάλλουν άρδην τις συνθήκες εργασίας σε ολόκληρη την Ευρώπη.

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

Η ταχύτητα, ο δυναμισμός και η πίστη στην πρόοδο χαρακτηρίζουν την Ευρώπη στα τέλη του 19ου αιώνα. Ο σιδηρόδρομος, ο ηλεκτρισμός, ο κινηματογράφος, η φωτογραφία και οι νέες θεωρίες στις επιστήμες και την ιατρική εδραιώνουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο της Ευρώπης σε τούτη την περίοδο ωρίμανσης της τεχνολογίας. Ανατέλλει μια εποχή αισιοδοξίας.

Η έλευση του σιδηροδρόμου καταδεικνύει το προβάδισμα της Ευρώπης ως αδιαφιλονίκητου παγκόσμιου ηγέτη στην τεχνολογία. Η εκβιομηχάνιση εξαπλώνεται και τα ταξίδια μεγάλων αποστάσεων είναι πλέον εφικτά για όλες τις κοινωνικές τάξεις.

Τα ταξίδια αποτιμώνται πλέον σε χρόνο και ταχύτητα και όχι σε απόσταση. Ο σιδηρόδρομος δημιουργεί διευρωπαϊκά δίκτυα από τα οποία επωφελείται το ευπρόσιτο κέντρο της ευρωπαϊκής ηπείρου. Αντίθετα, η απομόνωση των χωρών και των λαών που βρίσκονται στην περιφέρεια της Ευρώπης επιτείνεται.

ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΣ

Τον 19ο αιώνα η Ευρώπη κυριαρχεί στην υφήλιο. Οι αυτοκρατορίες επεκτείνονται και οι αποικίες αυξάνονται και πληθύνονται υπό τη δυναμική ώθηση της Βιομηχανικής Επανάστασης. Οι αποικίες προμηθεύουν τις πρώτες ύλες και τα αγαθά πολυτελείας για να ικανοποιηθεί η αυξανόμενη καταναλωτική ζήτηση και αποτελούν επιπλέον υποσχόμενες τεράστιες αγορές για τα ευρωπαϊκά προϊόντα. Η εκμετάλλευση και η ανισότητα δικαιολογούνται ως αναπόφευκτα στάδια του «εκπολιτισμού» των πληθυσμών των «αγρίων». Η δουλεία καταργείται σταδιακά αλλά στη θέση της εμφανίζονται νέες μορφές μισαλλοδοξίας και ρατσισμού.

Μέχρι το 1914, το 30% περίπου του παγκόσμιου πληθυσμού βρίσκεται υπό την εξουσία ευρωπαϊκών χωρών. Επί αιώνες οι Ευρωπαίοι επιδίδονταν σε υπερπόντιες εξερευνήσεις και εμπορικές συναλλαγές αλλά τα πλεονεκτήματα που αποκομίζουν από τη Βιομηχανική Επανάσταση τους επιτρέπουν να εδραιώσουν τον έλεγχό τους σε άλλες ηπείρους.