Back to top

AN EORAIP SCRIOSTA

Ba léir fíor-ainghníomhartha agus dímheas ar an gcine daonna i gcásanna éagsúla an ollchogaidh agus na sceimhlitheoireachta ollsmachtaí sa chéad leath den 20ú haois.

Entrance to Europe in ruins - third floor

AN EORAIP SCRIOSTA

1914, tréimhse chinniúnach don Eoraip. Ar bhonn polaitiúil, eacnamaíoch agus cultúrtha, bhí forlámhas domhanda bainte amach ag an Eoraip.

Mar sin féin nuair a bhris an Chéad Chogadh Domhanda amach, an chéad mhórchogadh tionsclaithe, rinneadh scrios nach bhfacthas riamh roimhe sin ar pháirc an chatha agus i gcuid mhaith sochaithe. Bhain na ceithre bliana sin creathadh mór as an Eoraip, á tarraingt isteach i gcoimhlint dhomhanda nach bhfacthas a leithéid riamh roimhe sin.

Is í an tubaiste sin a tharraing aois ab fhuiltí riamh i stair na hEorpa, agus bhí tionchar thar cuimse ag iarmhairtí trámacha an chogaidh ar an gcuimhne Eorpach.

AN tOLLSMACHTACHAS I gCOINNE AN DAONLATHAIS

Mar thoradh ar an gCéad Chogadh Domhanda, thit sean-impireachtaí as a chéile agus cruthaíodh stáit nua. Thosaigh an síochánachas agus coincheap lánpháirtiú na hEorpa ag dul i gcion ar dhaoine.

Tháinig borradh faoin daonlathas parlaiminteach ar fud na hEorpa, agus os a choinne sin bhí an tAontas Sóivéadach ar an gcéad deachtóireacht Cumannach. Mar sin féin, faoin mbliain 1939 bhí teipthe ar thromlach na ndaonlathas seo agus mhair formhór de mhuintir na hEorpa faoi réimis údarásacha nó ollsmachtacha, inar cuireadh smacht leis an láimh láidir ar an saol poiblí agus príobháideach agus inar cuireadh teorainn le saoirsí an duine aonair.

AN DARA COGADH DOMHANDA

Déantar cur síos go minic ar an Dara Cogadh Domhanda mar ‘chogadh iomlán’, inar tugadh droim don idirdhealú idir saighdiúirí agus sibhialtaigh. D’fhulaing na milliúin duine ó shladmharú, díbirt, ocras, obair éigeantais, campaí géibhinn agus buamáil.

Faoi riail na Naitsíoch, dúnmharaíodh na milliúin duine trí ghlanadh córasach sóisialta agus eitneach. Nuair a fhéachaimid ar an scála agus an maorlathas a bhain leis, bhí cinedhíothú Ghiúdaigh na hEorpa mar eachtra sa stair nár tharla riamh roimhe sin ná ó shin i leith ach an oiread. Ós rud é go raibh an cogadh báite sa choimhlint idir an Sóisialachas Náisiúnta agus Stailíneachas, bhí sé thar a bheith brúidiúil i Lár agus in Oirthear na hEorpa.

FÓMHAR AN SCRIOSTA

Fuair tuairim is 60 milliún duine bás sa Dara Cogadh Domhanda, agus sibhialtaigh ba iad dhá thrian acu sin. Ní chuireann uimhreacha amháin in iúl, áfach, fairsinge na dtragóidí pearsanta a bhain leis ná an tionchar tubaisteach a d’imir na himeachtaí sin ar ghrúpaí éagsúla daoine. Insíonn na nithe atá bailithe le chéile anseo scéal daonna na n-imeachtaí sin agus tugann siad dúshlán dúinn ár machnamh a dhéanamh ar an gcaoi go dtagann daoine chun réitigh le a leithéid de thráma agus cailliúint.